Vocht herkennen en meten: zo stel je de oorzaak vast

Vocht herken je in drie stappen: eerst kijken naar de schade, dan informatie verzamelen over het gebouw en pas daarna meten. Een vochtmeter geeft een getal, maar zonder de context zegt dat getal weinig over de oorzaak.

Dit artikel noemt geen merken of installateurs.

Fase 1: visuele controle

Het WTCB beschrijft dat in deze fase de aard, de intensiteit en de plaats van de schade worden vastgesteld. Aanwijzingen dat vocht de oorzaak is:

• schimmel, zwammen of mos, of een muffe geur wanneer de schade niet zichtbaar is (achter lambriseringen, isolatie, vloerbekleding);
• loskomende afwerklagen of tegelwerk;
• witte uitbloei op het metselwerk of loslatende oppervlaktelagen;
• uitgestoten voegen in de gevel;
• vochtplekken, condensdruppels, druipend water of plassen.

Daarna kijk je naar de elementen die vocht kunnen beïnvloeden: spouwafwatering, dakgoten, regenpijpen, vensterbanken en koudebruggen. Noteer ook waar de schade zit: welke oriëntatie, enkel buitenmuren of ook binnenmuren, onderaan of bovenaan.

Fase 2: informatie verzamelen

Het gebouw heeft een geschiedenis. Relevant zijn plannen, facturen, vroegere werken (ook eerdere injecties) en hoe de ruimtes worden verwarmd en geventileerd. Het WTCB noemt twee richtvragen:

• Zijn de plekken het hele jaar zichtbaar of alleen in de zomer? Dat laatste wijst volgens het WTCB hoogstwaarschijnlijk op hygroscopische zouten.
• Is de schade ontstaan na andere ingrepen aan het gebouw, bijvoorbeeld nieuwe ramen of isolatie?

Fase 3: metingen

Een materiaalmeting lokaliseert het vocht en toont of het nog actief is. Vaak zijn meerdere metingen nodig, op verschillende hoogtes en diepten, omdat de vochtverdeling afhangt van de oorzaak. Bij zoutproblemen is het vochtgehalte dieper in de muur doorgaans laag. Een monster kan tonen welke zouten aanwezig zijn.

Voor condensatie kan een infraroodcamera de oppervlaktetemperatuur meten en kan de relatieve vochtigheid van de binnenlucht over langere periodes worden opgevolgd.

Beperkingen van een elektrische vochtmeter

Buildwise raadt elektrische vochtmeters af om de droging van een muur na een behandeling tegen opstijgend vocht te controleren. Hygroscopische zouten, zoals nitraten, geven valse, te hoge waarden. Geschikter zijn de carbidmethode en het wegen van monsters. Na een injectie geldt volgens Buildwise: boven 4 massaprocent vocht moet de ondergrond verder drogen voor je bepleistert.

Zelf doen of een vakman?

Je kan de visuele controle zelf starten. Voor metingen, monsters en een rapport roep je best een gespecialiseerde vakman in; zie wanneer een vochtspecialist nodig is. Wat een vaststelling kan opleveren, lees je bij opstijgend vocht, doorslaand vocht en condensatie in huis.

Terug naar het overzicht: vochtbestrijding.